Monday, November 30, 2015

සෙත් කවි ලිවීම ( 1 )







අවුරුදු දකකින් විතර කවියක් ලියන්න උනේ නෑ . ඒ නිසා කවි ලියන හැටි ගැන පොඩ්ඩක් ආයේ කියවලා බැලුවා . සිදත් සඟරාව කාලෙකින් කියවන්න ලැබුනෙ නෑ . ඒකත් නිකමට වගේ පෙරලලා බැලුවා . ගෙදර නැති ටිකට මගේ පොත්වල පුස් බැඳිලත් එක්ක . හපොයි මගේ පොත්වලටත් ගිය කලක් . කවි ගැන බැලිල්ලට අමතරව අද දවසටම කරේ පරණ පොත් ටික අරගෙන ඒවායේ තියෙන පුස් පිහදලා පොත් ටික ආයෙත් පිළිවෙලකට හදපු එක .

බෝඩිමේ ඉන්න අතරේ දවසක් සිංදු මල්ලිත් එක්ක කතා කර කර ඉන්නකොට සෙත් කවි ගැන කතාවක් ඇදිලා ඇවිල්ලා සිංදු මල්ලි ඇහුවා සෙත් කවි ලියන එකේ ගණ යෝනි ගලපනවා කියන්නේ මොකක්ද කියලා . මම එවෙලාවේ ඒක සරළව පැහැදිලි කරන්න බැරි නිසා වචනෙන් දෙකෙන් ශේප් උනා . අද ඉතින් මේ සෙත් කවි ලියන එක ගැන සම්පූර්ණ ලිපි පෙළක් කරන්න කල්පනා කරා .

මේකට මට සේන අම්බලන්ගොඩ මහත්මයාගේ සෙත් කවි හදනහැටි කියන පොත ටිකක් උදවු උනා . ඒ පොතේ තමයි මම කියවපු සෙත් කවි ගැන තියෙන පොත් වලින් පිළිවෙලකට මේ කරුණු ගොනු කරලා තියෙන්නේ . ඊට අමතරව තව මම ගාව තියෙන වෙන වෙන පොත් ටිකකුත් උදවු උනා . ඊට වඩා සිදත් සඟරාව උදවු උනා .

අපි ඉන්න අවට ඉන්නවා ඉතාම විශ්වාස වන්ත ප්‍රතිඵල ලබාදෙන සෙත් කවි ලියන්න පුළුවන් දක්ෂ කමක් තියෙන ජෝතිර්වේදියෙක් . මෙතුමා අවස්ථා දෙකකදී වයලීනොටයි සිංදු මල්ලිටයි සෙත් කවි ලියලා දීලා තියෙනවා . මට ලිව්ව කවිය තිබුණා මම ගාව තිබුණා ළඟක් වෙනකල් . දැන් කොහෙද දන්නේ නෑ . ලැබුනොත් ඉදිරි ලිපි වලදී සඳහන් කරන්නම් . අද කාලේ සෙත් කවි ලියන්න අයනම් පඳුරක් පඳුරක් ගානේ ඉන්නවා . ඒත් එයාලා ලියන දේවල් ගැන විශ්වාසයක් තියන්න අමාරුයි . මොකද සල්ලිනෙ මුල්තැන .

අනික තමයි එකම කවිය හෝ , එකම කවි කීපයක් තියාගෙන මෙයාලා ගැළපෙන නම දාලා අදාළ දෙවියන්ට ගැළපෙන විදියට වෙනස් කරලා ලියලා හදලා දෙනවා . ඒත් ඒක වැරදියි . කවදාවත් එක්කෙනෙක්ට කිව්ව සෙත් කවියක් තවත් කෙනෙක්ට ගැළපෙන්නේ නෑ . මොකද සෙත් කවි කියනකොට නමේ ඉඳලා කේන්දරේ තියෙන නැකත ලග්නය වගේ සියුම් දේවල් පවා විශ්ලේෂණය කරලා තමයි සෙත් කවි ලියන්නේ .

දෙන මුදල වැඩි උනත් හොඳ කෙනෙක් ලවා සෙත් කවි ලියවාගන්න එක තමයි හොඳ . ඒ මිනිස්සුත් ජීවත් වෙන්න ඕන නිසා අද කාලේ හැටියට මුදලක් අය කිරීම ගැන මොකවත් කියන්න බැහැ . හරියට ශාස්ත්‍රය හසුරුවනවානම් අදාළ වටිනාකමට මුදලක් ලබා දීම කවිය ලියවාගන්න කෙනාගේ යුතුකම . ඒවගේම තමයි සෙත් කවි ලියන කෙනා සිල්වත් කෙනෙක් වෙන්න ඕන කියන එක . ඒක ඇත්ත . කවිය ලියන කෙනා සිල්වත් කෙනෙක් වෙන්න ඕන .

හැබැයි මීට වැඩ සිල්වත් වෙන්න ඕන කවිය දෙවියන් ඉදිරියේ ගායනා කරන කෙනා . හාමුදුරු කෙනෙක් උනත් කවිය ගායනා කරන්න ඕන සිල්වත් හාමුදුරු කෙනෙක් . එහෙමත් නැත්නම් දේවාලයක කපු මහත්වරු මේ සෙත් කවි ගායනා කරනවා . අදාළ ඝන පිහිටවලා උපන් නැකත ලග්න පක්ෂි හොරා ගළපලා ලියලා තියෙන සෙත් කවියක් ගායනා කලොත් අනිවාර්යෙන්ම ඒකෙ ප්‍රතිඵල ලැබෙනවා කියන ඒක කවුරු කවුරුත් මතක තියාගන්න ඕන .

සෙත් කවි ලිවීමේ අරමුණු කීපයක්ම තියෙනවා . ලෙඩ රෝග සුවපත් කරගන්න , ග්‍රහ අපල දුරු කරගන්න , විභාග සමත් වෙන්න , ආයු වර්ණ සැප බල ප්‍රඥා වැඩි වෙන්න වගේ විවිධ හේතුවලට සෙත් කවි ලිවීම කරනවා .

කවි අහනකොට අපිට එක එක හැගීම් ඇතිවෙනවා . ඒවා අනුව කවි වල රසයන් ඇතිවීම වර්ග කරලා තියෙනවා . කවි රස ඇති වීම අනුව රස නවයක් වෙන් කරලා තියෙනවා .

වීර රසය => වීරත්වය සහ රණශූරත්වය උද්දීපනය කරනවා
රෞද්‍ර රසය => නපුරු බව උද්දීපනය කරනවා
භයානක රසය => බිය ජනක සිතිවිලි උද්දීපනය කරනවා
බීහත්ස්‍ය => පිළිකුල් බවක් උද්දීපනය කරනවා
අද්භූත රසය => විශ්මය ජනක බව උද්දීපනය කරනවා
ශ්රුන්ගාර රසය => ආදරය ප්‍රේමය වගේ සිතුවිලි උද්දීපනය කරනවා
හාස්‍ය රසය => සිනහ ඇතිවීම උද්දෙපනය කරනවා
කරුණා රසය => කරුණාව උද්දීපනය කනරවා
ශාන්ත රසය => ශාන්ත බව , ආගමික බවක් උද්දීපනය කරනවා

මේ රස වලින් ගොඩක් වෙලාවට සෙත් කවි හදන්න ගන්නේ වීර , අද්භූත , කරුණා , ශාන්ත රසයන් . මොකද දෙවි වරුන්ට අදාලව ගායනා කෙරෙන මේ සෙත් කවි වලට මේ රසයන් එකතු කලාම තමයි කවියේ තියෙන ස්ථාවර භාවය ඇතිවෙන්නේ . ඒවගේම දෙවියන්ට ප්‍රියතාවයක් ඇතිවෙන්නේ .

කවි ලිවීමේදී දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව දෝෂ ඇතිවෙන්න පුළුවන් . සෙත් කවි වස් කවි බවට පත්වෙන්න පවා මේ දෝෂ හේතු වෙන්න පුළුවන් . මේ දෝෂ ඇතිවීම වළක්වාගෙන තමයි සාමාන්‍යයෙන් සෙත් කවි ලිවීම සිද්ද කරන්නේ .

අපාර්ථ දෝෂය
කවියක් ලිව්වට පස්සේ ඒ කවියේ වචන වලින් පරිපූර්ණ අර්ථයක් ලබා දෙන්නේ නැත්නම් මේ කවිය අපාර්ථ දෝෂයට හසුවෙලා කියලා කියනවා . මෙහෙම කවි ලියන එකෙන් කිසිම ගුණක් අගුනක් ඇතිවෙන්නේ නෑ . මොකද අර්ථයක් ගැබ් වෙලා නැති නිසා .

සසංශය දෝෂය
කවියක ඔන්න එක වචනයක් තියෙනවා ඒ වචනයට අර්ථ කීපයක්ම තියෙන්න පුළුවන් . සමහරවිට ඒ වචනයේ ප්‍රධාන අර්ථය මේ කවියට ගැළපෙන්නේ නැති වෙන්න පුළුවන් . එහෙම උනාම මේ කවිය සසංශය දෝෂයට ලක්වෙලා තියෙනවා කියලා කියන්න පුළුවන් .

ව්‍යතාර්ථ දෝෂය
අපි දැන් කවියක් ලියන්නේ සෙත් වඩන්නද වස් වඩන්නද මොන හේතුවක් වෙනුවෙන්ද කියලා අපිට කවිය කියනකොට සාමාන්‍යයෙන් තේරෙනවා . ඒත් ඒ තේරුම් ගැනීම සිද්ද වෙන්නේ කවියේ අන්තිම හරියෙන් නම් මේ කවිය ව්‍යතාර්ථ දෝෂයට ලක්වෙලා කියලා කියනවා . මේ දෝෂයෙන් කවියේ තියෙන ප්‍රතිපල ලබා දීමේ හැකියාව අඩු කිරීමක් වෙන්න පුළුවන් .

ඒකාර්ථ දෝෂය
කවිය ලියනකොට එකම අදහසක් දෙන වචන නැවත නැවත ඒ කවිය පුරාවටම යොදලා තියෙනකොට ඒ කවියට ඒකාර්ථ දෝෂය ඇතිවෙලා කියලා කියනවා .

ශබ්ධ හීන දෝෂය
කවියක් ලියනකොට උනත් ව්‍යාකරණ හරියට ගළපන්න ඕන මේ ව්‍යාකරණ හරියට නොගැලපීම නිසා ශබ්ධ හීන දෝෂය ඇතිවෙනවා . මේ දෝෂය නිසා සෙත් කවි වල ප්‍රතිපල දායක බව අඩුවෙන්න පුළුවන් .

යති බ්‍රෂ්ඨ දෝෂය
යතිය කියන්නේ කවියක නවතින තැන . සමහරවිට මේ යතිය නිශ්ශබ්ධ හෝ සශබ්ද යතියක් වෙන්න පුළුවන් . මේ නැවතීම හරි හැටියට යෙදුනේ නැති උනාම ඒ කවියට යති බ්‍රෂ්ඨ දෙඔශය ඇතිවෙලා කියලා කියනවා .

භින්න වෘත දෝෂය
විරිතක් කියලා කියන්නේ මාත්‍රා ගණන හරියට ගණනය කරලා සකස් කරගන්න පිළිවෙලකට . මේ විරිත් වලට නියමිත මාත්‍රා ගණනක් තියෙනවා . මේ මාත්‍රා ගණන සමහර වෙලාවල් වලදී අපි දන්නෙම නැතුව අඩු හෝ වැඩි වෙලා තියෙන්න පුළුවන් . මේ නිසා කවියේ භින්න වෘත දෝෂය ඇතිවෙනවා කියලා කියනවා .

විසන්ධික දෝෂය
සමහර වචන තියෙනවා සන්ධි කරලා ලියන ඒවා . සමහර වචන තියෙනවා විසන්ධි කරලා ලියන ඒවා . මේ සන්ධි කරලා ලියන්න ඕන වචන විසන්ධි කරලා ලිවීම නිසා විසන්ධික දෝෂය ඇතිවෙනවා කියලා කියනවා .

විරෝධී දෝෂය
යම් කිසි දෙයකට විරෝධී විදියට ලියන සමහර යෙදුම් නිසා මේ කවි වලට විරෝධී දෝෂය ඇතිවෙන්න පුළුවන් . දේශ විරෝධී , කාල විරෝධී , කළා විරෝධී , ලෝක විරෝධී , න්‍යාය විරෝධී , ආගම් විරෝධී කියලා මේ විරෝධී වීම වර්ග කෙරෙනවා . විරෝධී වීම නිසා සමහරවිට සෙත් කවි වස් කවි වෙන්න පුළුවන් .

අපක්‍රම දෝෂය
කවියක කියවෙන්න ඕන දේවල් සාමාන්‍යයෙන් ගොනු කරන්නේ ක්‍රමානුකූලව . ඒත් මේ ක්‍රමානුකූල බව නැතිවෙලානම් මේ කවිය අපක්‍රම දෝෂයට ලක්වෙලා කියලා කියනවා .

යවහන් දෝෂය ගැනත් සෙත් කවි ලියනකොට සැලකිලිමත් වෙන්න ඕන . කවියක මුල් පදයේ අන්තිම අකුර ය ව හ න් කියන අකුරු වලින් එකක් යෙදිලා තියෙනවනම් මේ කවිය යවහන් දෝෂයට හසුවෙලා කියලා කියනවා . මේ දෝෂය ඉවත් කරන්න නම් කවියේ අනිත් පද පේලි තුනෙත් පළවෙනි වචනය ඒ විදියට ගැලපෙන්න ලියන්න ඕන . එළිවැටත් මේ විදියටම යවහන් දෝෂයට හසුවෙන්න පුළුවන් . එහෙම උනාමත් මේ අකුරට කලින් අකුර පද හතරේම සමාන කලාම යවහන් දෝෂය නිට්ටාවටම සුව කරගන්න පුළුවන් .

කවියක මාත්‍රා කියන්නේ කවියේ කාලය ගණනය කරන්න භාවිතා කරන ඒකකය . සාමාන්‍යයෙන් මාත්‍රාවක කාලයක් කියන්නේ ඇසිපිය හෙළන තරම් කෙටි කාලයක් . සංගීතයේදී තාල ඇතිවෙන්නෙත් , නර්තනයේදී තාල ඇතිවෙන්නෙත් , මේ මාත්‍රා මූලික කරගෙන . මාත්‍රා ගණන අනුව මූලිකවම කවි වර්ග වෙලා තියෙන්නේ මෙන්න මේ විදියට . මම කලින් ලිපියකත් මේක සඳහන් කළා . මේ ලිපිය සම්පූර්ණ වෙන්න ඕන නිසා ඔන්න මේකටත් ඒක එකතු කරනවා .


පස්මත් විරිත
මාත්‍රා 5යි .
වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී /

ගොඩ /ඉතා s
ලොකු / සතා s
බල / වතා s
මහ / ඇතා s

හයමත් විරිත
මාත්‍රා හයයි
වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී /

යදින /යැදිලි/
වඳින/වැදිලි/
අඩන/ඇඩිලි/
බිමපෙ/රලිලි/

මෙතැන් ඉඳන් කවිවල මුල පද විතරක් දානවා.. තරහ වෙන්නෙපා ඔන්න ....

සත්මත් විරිත
මාත්‍රා හතයි
වන් ටූ /වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී /

බුද්/ධෝ s/නිවන් /

අටමත් විරිත
මාත්‍රා අටයි
වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ/

වැල් වැල් / දික් ඇති/

නවමත් විරිත
මාත්‍රා නවයයි
වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ/

දික්/ දිගට/ ගැටපත්/

දසමත් විරිත
මාත්‍රා දහයයි
වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී /

මොර /හිඹුටු /දම්/පනා s /

දොළොස්මත් විරිත
මාත්‍රා දොළහයි
වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී /

රැගත් /සුරාs /පිරූs / විතින්/

තුදුස්මත් විරිත
මාත්‍රා දාහතරයි
වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ / වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ /

උදුල/ තරුවැල්/ වතල/සොඳුරු s/

සොලොස්මත් විරිත
මාත්‍රා දහසයයි
වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ/ වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ/

සෙත්සිරි/ දෙනමහ/ ගුනමුහු/ දා s නං s/

දහඅටමත් විරිත
මාත්‍රා දහඅටයි
වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ/ වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ/

ගඟුලැ/ ලීලාs/සිලිල/ සලා s /පුලින/ තලා s/

විසිමත් විරිත
මාත්‍රා විස්සයි
වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ /වන් ටූ ත්‍රී /

සත්/ වෙත්ම / හත් / අදර / ලත්/ යුත්සි / දත් / කුමරු

සූ විසිමත් විරිත
මාත්‍රා විසිහතරයි
වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී /වන් ටූ ත්‍රී /

බුද්ද/ න්සර /ණේ ss/sss / සිරස /දරා s/ ගෙන s/sss/

අටවිසිමත් විරිත
මාත්‍රා විසිඅටයි
වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ / වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ / වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ / වන් ටූ ත්‍රී / වන් ටූ ත්‍රී ෆෝ /

රූsරැ / සේs අඳි /නා s ලෙ/සේ s අත්/ ලෙලදී/ දීs විදු/ලිය ප /බාsss/

දෙතිස්මත් විරිත
මාත්‍රා තිස්දෙකයි
වන්ටූත්‍රීෆෝ / වන්ටූත්‍රීෆෝ/ වන්ටූත්‍රීෆෝ / වන්ටූත්‍රීෆෝ/ වන්ටූත්‍රීෆෝ / වන්ටූත්‍රීෆෝ/ වන්ටූත්‍රීෆෝ / වන්ටූත්‍රීෆෝ/

ඉරපති / තාssර / හරගිරි / කී s s ර / සිදුමුතු / හා s s ර / වනතුල් / ලා s s s /

සතිස්මත් විරිත
මාත්‍රා තිස්හයයි
වන්ටූ /වන්ටූත්‍රී /වන්ටූත්‍රීෆෝ/ වන්ටූ /වන්ටූත්‍රී /වන්ටූත්‍රීෆෝ/ වන්ටූ /වන්ටූත්‍රී /වන්ටූත්‍රීෆෝ/ වන්ටූ /වන්ටූත්‍රී /වන්ටූත්‍රීෆෝ/

යුත්/ සිරින්/ බබළන/ ඇත්/ හිසින්/ සසොබන/ වෙත් /දැලින්/ අඩදැන /ගනු/ සුදs /නාsss/


ඊළඟට කවියක වැදගත් සිද්ධාන්තයක් තමයි ලඝු ගුරු ගණනය කිරීමේ ක්‍රමය . ලඝු කියලා කියන්නේ ඇදෙන්නේ නැති තනි අකුරු . මේවාට මාත්‍රා එකක් හිමි වෙනවා . අ , ම , ර වගේ තනි අකුරු ලඝු අකුරු කියලා සලකනවා . ගුරු අකුරු කියලා කියන්නේ ඇදෙන අකුරු . එහෙමත් නැත්නම් දීර්ඝ අකුරු . මේවාට මාත්‍රා දෙකක් හිමි වෙනවා . චා , පා , ලා වගේ ඇදෙන අකුරු ගුරු අකුරු කියලා හඳුන්වනවා . සංගීතයේදී අපිට මේක උගන්නනකොට ලඝු අකුරයි හල් අකුරයි එකට තියෙනකොට ඒක ගුරු අකුරක් කියලා කියලා දුන්නා . ඒ කියන්නේ හල් , මල් , පොල් වගේ අකුරු දෙකක් එක ගුරු අකුරක් කියලා කිව්වා . ඒ වගේම තමයි ගුරු අකුරයි හල් අකුරයි එකතු උනාම ඒක ප්ලුත අකුරක් කියලා කියනවා . ඒ කියන්නේ හාල් , පාන් , පෝල් වගේ . මේවාට මාත්‍රා තුනක් එනවා . ඒ කියන්නේ ගුරු අකුරට දෙකයි ලඝු අකුරට එකයි එකතු වෙලා . මේකත් විසන්ධි කරලා ගණනය කරාට කමක් නෑ . මොකද කොහොම උනත් ඒත් එන්නේ එකම මාත්‍රා ගණන නිසා .


ලඝු අකුරක් දක්වන්නේ තනි ඉරකින් ( _ )
ගුරු අකුරක් දක්වන්නේ යූ අකුරක හැඩයට යොදන කවයකින් ( U )

ඡන්දස් කියන්නේ කවියකට ඉතාම වැදගත් වෙන අංගයක් . ඡන්දස්  විදියට හඳුන්වන්නේ මොකක් හරි පද්‍යයක මාත්‍රා සහ අක්ෂර නියමය පිළිබඳව . මේ ඡන්දස මූලිකවම කොටස් දෙකකට වෙන් කරන්න පුළුවන් . ඒතමයි වෛදික ඡන්දස සහ ලෞකික ඡන්දස කියලා .

වෛදික ඡන්දස විදියට හඳුන්වන්නේ ඉස්සර හිටපු පඬිවරු වේද ග්‍රන්ථ , සංස්කෘත ග්‍රන්ථ , සූත්‍ර වගේ දේවල් රචනා කරන්න භාවිතා කරපු ඡන්දස . මේක ඉතාම සරළ තත්ත්වයේ ඉඳලා ඉතාම සංකීර්ණ තත්ත්වය දක්වා විහිදිලා යනවා . අනති ඡන්දසතමයි ලෞකික ඡන්දස . ලෞකික ජීවිතයේ යම් යම් අභිමතාර්ථ ඉෂ්ට සිද්ද කරගන්න කවි රචනා කලේ මේ ලෞකික ඡන්දස භාවිතා කරමින් .

ලෞකික ඡන්දසත් ආයේ කොටස් දෙකකට බෙදලා වෙන් කරන්න පුළුවන් . ඒ තමයි වර්ණ ඡන්දස සහ මාත්‍රා ඡන්දස කියන කොටස් දෙක . මාත්‍රා ඡන්දසට පදනම් වෙන්නේ කවියේ තියෙන මාත්‍රා . ලඝු ගුරු ඇතිවීම මේ මාත්‍රා වලින් පසුබිම් වෙනවා . ලඝු මාත්‍රා වලට සිංහල භාෂාවේ කෙටි ස්වර සහ ස්වරාරූඪ ව්‍යංජන අකුරු අයිති වෙනවා . ගුරු මාත්‍රා වලට අයත් වෙන්නේ දිගු ස්වර සහ දිගු ස්වාරාරූඪ ව්‍යංජන අකුරු . මේ අනුව ගණනය කරලා මාත්‍රා ඡන්දස පිහිටවන්න පුළුවන් .

වර්ණ ඡන්දස කියලා කියන්නේ කවියේ දීලා තියෙන අකුරු වලින් ඇතිවෙන ඡන්දසට . මේ ඡන්දසත් මාත්‍රාඡන්දස වගේම ගණනය කරන්න පුළුවන් . මේ ඡන්දස් ප්‍රස්තාර ගත කලාට පස්සේ අපිට ඒ ඒ ඡන්දස වලින් උත්පාදනය කරන්න පුළුවන් විරිත් මොනවද කියලා බලාගන්න පුළුවන් . සෙත් කවි වලට අදාලව ගොඩක් වෙලාවට භාවිතා කරන්නේ මාත්‍රා 28 යෙදෙන විරිත . ඒ කියන්නේ එක පදයකට මාත්‍රා 28ක් යොදලා ලියන කවි . හැබැයි මාත්‍රා 24 උනත් ප්‍රශ්නයක් නෑ . හැබැයි මතක තියාගන්න හොඳම විරිත වෙන්නේ 28 මත් විරිත කියලා .

ඉති වියරණ දැනැ
කිවියර පදී බඳනා
ඉටු නිටු ගණ අකුරු ඈ
ලකුණු විමසා බඳනේ

සිදත් සඟරාවේ මෙන්න මෙහෙම තමයි ඝන පිහිටවීමට මූලාරම්භය අරගෙන තියෙන්නේ . මේකේ තේරුම තමයි මේ විදියට ව්‍යාකරණ දැනගෙන පද්‍ය බැඳීම කරන්නාවූ තෙමේ ශුභ අශුභ ගණ අකුරු ආදී ලකුණු විමසීමෙන් පද බැඳීම කල යුතු වේ .

සියලු පටනැ මැදැ අවසානැ වත ගලන
එ මනබයජරසත නමිනට ගණ වන
දියොද සෙතා ලෙඩ දළ සෝ මර වැසන
පටන බිඳන් පසැ සිටුවා කළ කෙමෙන

සිදත් සඟරාවේ ගණ ගැන සඳහන් වෙන්නේ මෙන්න මෙහෙම . මේකේ තේරුම තමයි සියළු තැනය එනම් මුල මැද අග යන පිළිවෙලට ලගු ගුරු පිහිටුවා ගැලපීම කල විට එම ගැලපීම ම,න,බ,ය,ජ,ර,ස,ත, කියන ගණ අටට අයත් එකක් වෙනවා . කවියක් පටන් ගන්නකොටත් මේ ගණ පිහිටවීම බලන්න ඕන . ඒවගේම තමයි දැන් කවියක් ලියන කොට ඒ කවියට අදාළ කෙනාගේ නම යොදනවානම් ඒ නම දෙපැත්තට තියෙන වචන දෙකේත් මේ ගණ පිහිටවීම හරියට කරනවානම් පිලිවෙලින් ජය ඔද සෙත ආයුෂ ලෙඩ දළ ශෝක මරණ ව්‍යසන කියන විපාක ලැබෙනවා කියන එක .

මනබයජරසත කියලා තමයි මේ ගණ වලට කාව්‍ය කරණයේදී නම් දීලා තියෙන්නේ . ඒ කියන්නේ ම ගණය , න ගණය වගේ . ඒත් මේ ගණ වලට අදාළ දෙවියන්ගේ නම් වලින් තමයි සාමාන්‍ය භාවිතයේ මේ ගණ හඳුන්වන්නේ . භූමි දේව චන්ද්‍ර වගේ නම් තමයි ඒ සාමාන්‍ය භාවිතයට අදාළ කරගෙන තියෙන්නේ .

මෙන්න මෙහෙම තමයි ගණ පිහිටවීම කරනකොට මාත්‍රා වලට අදාලව අකුරු යොදන්නේ

ම ගණය =>  UUU

න ගණය =>  _ _ _

බ ගණය =>  U _ _

ය ගණය =>  _ UU

ජ ගණය =>   _ U _

ර ගණය =>  U _ U

ස ගණය =>  _ _ U

ත ගණය =>  U U _


ම ගණය 

මාත්‍රා => 6
දෙවියා => භූමි
ගුණය => සශ්‍රීක බව ශ්‍රියාව වැඩිවේ
ශුභ අශුභ => ශුභ
සතුරු මිතුරු බව => මිතුරු
සෙත් වස් බව => සෙත්
උදාහරණය => බූගෑවා / සෙත්වේවා / බෝවේවා / චාවෙවා /




න ගණය 

මාත්‍රා => 3
දෙවියා => දේව
ගුණය => ආයුෂ වැඩි වේ
ශුභ අශුභ => ශුභ
සතුරු මිතුරු බව => මිතුරු
සෙත් වස් බව => සෙත්
උදාහරණය => අමර / කලණි / චතුර / මධුර /




බ ගණය

මාත්‍රා => 4
දෙවියා => චන්ද්‍ර
ගුණය => කීර්තිය වැඩිවේ
ශුභ අශුභ => ශුභ
සතුරු මිතුරු බව => දාස
සෙත් වස් බව => සෙත්
උදාහරණය => සාලක / හර්ෂණ / රන්දුල / රාවණ




ය ගණය 

මාත්‍රා => 5
දෙවියා => ජල
ගුණය => සමෘධිමත් භාවය වැඩිවේ
ශුභ අශුභ => සුභ
සතුරු මිතුරු බව => දාස
සෙත් වස් බව => සෙත්
උදාහරණය => විශාකා / විමංසා / සබීතා / මධූකා




ජ ගණය 

මාත්‍රා => 4
දෙවියා => සූර්ය
ගුණය => රෝග ඇති වේ
ශුභ අශුභ => අශුභ
සතුරු මිතුරු බව => උදාසීන
සෙත් වස් බව => වස්
උදාහරණය => පජාත / කුසීත / අසේල / විශේෂ




ර ගණය 

මාත්‍රා => 5
දෙවියා => අග්නි
ගුණය => විනාශය
ශුභ අශුභ => අශුභ
සතුරු මිතුරු බව => උදාසීන
සෙත් වස් බව => වස්
උදාහරණය => රෝහිණී / මාලනී / අංජලී / මංජරී




ස ගණය 

මාත්‍රා => 4
දෙවියා => වායු
ගුණය => විදේශ ගතවේ
ශුභ අශුභ => අශුභ
සතුරු මිතුරු බව => සතුරු
සෙත් වස් බව => වස්
උදාහරණය => සමතා / උගතා / මකරා / සොකරී




ත ගණය 

මාත්‍රා => 5
දෙවියා => ආකාශ
ගුණය => ධන හානි
ශුභ අශුභ => අශුභ
සතුරු මිතුරු බව => සතුරු
සෙත් වස් බව => වස්
උදාහරණය => සේපාල / ජාපාල / හේමාලි / ඡද්දන්ත


මේ ගණ වලින් මනබය කියන ගණ හතර තමයි සෙත් කවි හදන්න භාවිතා කරන්නේ . ජරසත කියන අනිත් ගණ හතර භාවිතා කරන්නේ වස් කවි හදන්න . ලිපිය දිග වැඩියි .

කවි ලිවීම ගැන මට ඉගෙනගන්න උදවු කල අය මතක් කරන්න ඕන පළවෙනි ලිපියෙන් . වෙද කවි , තොවිල් කවි , දේව කවි , ස්තෝත්‍ර ,  සිංහල ශබ්ධ කෝෂ , ජෝතිෂ දැනුම වගේ දේවල් ටික ටික දුන්නේ අපේ ආච්චිඅම්මා .

දැන් මෙලෝ දෙයක් මතක නැති උනාට මොකද එකොළහ වසරේ අපිට සිංහල උගන්වපු සිංහල මිස් තමයි ව්‍යාකරණ ගැන ගැඹුරු දැනුමක් ඒ කාලේ ලබාදුන්නේ . මුල කාලේ ව්‍යාකරණ අරහං වෙලා තිබුණට මොකද එකොළහ වසරට ආවම තමයි ව්‍යාකරණ ඉගෙන ගන්න ආසාවක් ඇතිවෙන විදියට අපිට ඉගැන්නුවේ .

රැපියෙල් තෙන්නකෝන් මහත්මයාගේ සිදත් සඟරා විවරණය පොත ලබාදීපු අපේ පුංචි සහ මට කියලා කවි ලියවගත්ත අය . මොකද ඉතින් කවි ලියලා දෙන්න කිව්වමනේ වැඩිපුර ඒ ගැන බල බල ලියන්නේ . එතකොට සතථ අභ්‍යාසයට හොඳයි .

තවම කවි ලිවීමේ සිද්ධාන්ත පටන් ගත්තා විතරයිනේ . ඒ නිසා ඔක්කොම මේ ලිපියෙන් ඉවර කරන්න බැහැ . ඒ නිසා ඊළඟ ලිපියෙන් හමුවෙමු .

ඔබ සැමට සමන් දෙවිඳුගේ පිහිට ලැබේවා !

Sunday, November 29, 2015

කොළඹ දුවන්නියේ , මම එනතුරු ඉස්ටේසමේම නැවතී ඉඳපන්














කොළඹ දුවන්නියේ
හෙට පාන්දර ඇවිත්
මං එනතුරු ඉෂ්ටේෂමේම නැවතී ඉඳපං
කීවාම මොකද බං
මටනම් බයත් හිතේ දැන්
උඹ වගේ ගමන් ගිහින් නෑනෙ මං

හෙට යාළු රැළක් නුඹ එක්කල නඩේ ගැහෙන්නේ
ඔය කොළඹ රටේ ගස්ගල් හිටන් නුඹ අඳුනන්නේ
එහෙ අළුත් යාළුවොත් මට මුණගැහෙයිද මන්දා
ගං ගොඩේ ඉතින් මේ ගැන කුචු කුචු ගාන්නෙපා

දිග පීළි උඩින් කොහොමද උඹ නොවැටී යන්නේ
බිං ගෙවල් මැදින් කළුවරේම පාර දකින්නේ
මග නොදැන ගිහින් මමත් පීළි පනීද මන්ද
අනෙ එහෙම වුණොත් මේ මෝඩිට හූ කියන්නෙපා

ගායනය : සමිතා එරන්දතී මුදුන්කොටුව









කොළඹ දුවන්නියේ
හෙට පාන්දර ඇවිත්
මං එනතුරු ඉෂ්ටේෂමේම නැවතී ඉඳපං
කීවාම මොකද බං
මටනම් බයත් හිතේ දැන්
උඹ වගේ ගමන් ගිහින් නෑනෙ මං

මේ ගීතයෙන් කියවෙන්නේ කෝච්චියක ගමන් විලාසය සහ කෝච්චියක ජීවන වෘතාන්තයක් එක්ක ගැහැණු ළමයෙක්ගේ සිතුවිලි මාලාවක් ගැන . ගොඩක් වෙලාවට කෝච්චි වලට නම් වැටිලා තියෙන්නේ උඩරට මැණිකේ , රුහුණු කුමාරී , යාල් දේවි වගේ කාන්තා නම් . ඉතින් මේ ගීතයත් රචනා වෙලා තියෙන්නේ මේ වගේ ස්ත්‍රීත්වය ආරෝපණය වෙච්ච කෝච්චියක් එක්ක .

මට හිතෙන හැටියට මේ ගීතය රචනා වෙලා තියෙන්නේ ගමේම හැදිලා වැඩිලා අම්මා තාත්තා සහ පවුලේ අය එක්ක කාලය ගත කරපු ගැහැණු ළමයෙක් තනියමම ජීවිතය හොයාගෙන කොළඹ යන ගමනක් ගැන . හැබැයි ඉතින් තනියමම කිව්වට තනියමමත් නෙවෙයි , තනියට තව යාළුවො ටිකකුත් ඉන්නවා . ඒ යාළුවො තමයි කෝච්චියේ ගමන් කරන අනිත් මගීන් . ඒත් යන්නේ පවුලේ අය එක්ක නෙවෙයි  නිසා ටිකක් බයෙන් වගේ තමයි ඉන්නේ . මේ බයයි , කොළඹදී ඇතිවෙන ප්‍රශ්න වලට මුහුණු දෙන්නේ කොහොමද කියලා තියෙන සැකයයි එක්ක මේ ගැහැණු ළමයා කෝච්චියට ආමන්ත්‍රණය කරනවා කොළඹ දුවන්නියේ හෙට පාන්දර ඇවිත් මං එනතුරු ඉෂ්ටේෂමේම නැවතී ඉඳපං කියලා .

කෝච්චිය කවදත් කොළඹ යනවා ආයෙත් ගමට එනවා . ඒ නිසා කොළඹ කියන්නේ කොච්චියටනම් නුහුරු නුපුරුදු පරිසරයක් නෙවෙයි . ඒත් මේ ගෑණු ළමයට කොළඹ කියන්නේ කවදාවත් ගිහින් ඇවිදලා දැකලා නැති නුහුරු නුපුරුදු පරිසරයක් නිසා කෝච්චියට කියනවා මෙන්න මෙහෙම . කීවාම මොකද බං මටනම් බයත් හිතේ දැන් උඹ වගේ ගමන් ගිහින් නෑනෙ මං .





හෙට යාළු රැළක් නුඹ එක්කල නඩේ ගැහෙන්නේ
ඔය කොළඹ රටේ ගස්ගල් හිටන් නුඹ අඳුනන්නේ
එහෙ අළුත් යාළුවොත් මට මුණගැහෙයිද මන්දා
ගං ගොඩේ ඉතින් මේ ගැන කුචු කුචු ගාන්නෙපා

මෙතන හෙට යාළු රැලක් නුඹ එක්කල නඩේ ගැහෙන්නේ කියනවා . යාළු රැලක් කියලා කියන්නේ මේ ගැහැණු ළමයාගේ යාළුවො නෙවෙයි . කෝච්චියේ යාළුවො . ඒ තමයි කෝච්චියේ යන එන අනිත් මගීන් . මේ මගීනුත් හෙට උදේට කොළඹ යන්න ලැස්ති වෙනවලු . ඔය කොළඹ රටේ ගස් ගල් හිටන් නුඹ අඳුනන්නේ කියලා කියන එකෙන් ආයෙත් අපිට හිතාගන්න පුළුවන් කෝච්චිය කොළඹ පරිසරයට සමීප බව සහ ගැහැණු ළමයා කොළඹ පරිසරයට සමීප නැති බව .

එහෙ අලුත් යාළුවොත් මට මුණ ගැහෙයිද මන්දා , ඉතින් මේ ගෑණු ළමයා හිතනවා කොළඹදී තමන්ට අලුත් යාළුවො මුණගැහෙයි කියලා . ගං ගොඩේ ඉතින් මේ ගැන කුචු කුචු ගාන්නෙපා කියලා කියන වචන ටික නිසා කෝච්චියක පසුබිම තවත් වැඩි වෙලා තියෙනවා . කෝච්චි යනවා වගේ කියලා පොඩි කාලේ අපි කෝච්චි යන්නේ කුචු කුචු කිය කිය . ඒ යෙදුම මෙතනටත් හරිම අපූරුවට යොදාගෙන තියෙනවා .





දිග පීළි උඩින් කොහොමද උඹ නොවැටී යන්නේ
බිං ගෙවල් මැදින් කළුවරේම පාර දකින්නේ
මග නොදැන ගිහින් මමත් පීළි පනීද මන්ද
අනෙ එහෙම වුණොත් මේ මෝඩිට හූ කියන්නෙපා

කෝච්චිය යන්නේ රේල් පීල්ල උඩ . මේ රේල් පීල්ල උඩ කෝච්චිය වැටෙන්නේ නැතුව කොහොමද තියෙන්නේ කියන එක මේ ළමයට ප්‍රශ්නයක් . ඉතින් මේ ළමයා හිතනවා කොහොමද මෙච්චර ලොකු යකඩ ගොඩක් මේ සිහින් දිග පීලි උඩ වැටෙන්නේ නැතුව තියෙන්නේ කියලා .

කෝච්චිය සමහර වෙලාවට බිං ගෙවල් ඇතුලෙනුත් යනවා . ඒ යනකොට ඇතුලේ තියෙන්නේ තනිකරම කළුවරක් . ඒත් කෝච්චිය හරියටම පීල්ල උඩ යනවා . මේකත් මේ ළමයට ප්‍රශ්නයක් . මොකද කළුවරේ කොහොමද වැටෙන්නේ නැතුව යන්නේ කියලා . පස්සේ මේ ළමයා හිතනවා යන එන පාර දන්නේ නැතුව කොළඹ ගිහිල්ල මේ ළමයටත් මග වරදියිද කියලා . මග නොදැන ගිහින් මමත් පීළි පනීද මන්දා කියලා කියන්නේ ඒ නිසා .

අන්තිමටම මේ ළමයා තමන් විහින්ම හිතින් මවාගත්ත ලැජ්ජාවකින් ලැජ්ජාවට පත්වෙලා කියනවා , අනෙ එහෙම වුණොත් මේ මෝඩිට හූ කියන්නෙපා කියලා . කෝච්චියේ නලාවත් හූ................... ගාලා නිකුත් වෙන නිසා මෙතනටත් හූ කියන්නෙපා කිව්වම ගීතයේ තියෙන කෝච්චි පසුබිමට  හොඳට ගැළපෙනවා .


මේ ගීතයේ තවත් තේරුමක් ඇති කියලා මට නිකමට හිතෙනවා . ඒක හැබැයි සංගීතය එක්ක එහෙම ගත්තම ගැළපේන්නෙත් නෑ . ඒත් මම හිතන්නේ මේ ගීතයේ යටි අදහසකුත් තියෙනවා කියලා . ඒ අදහසත් එක්ක මට මැවෙනවා මෙන්න මෙහෙම කතාවක් .




ගමක හැදුනු වැඩුණු දුප්පත් පවුලක ගැහැණු ළමයෙක් කොළඹ රස්සාවකට යනවා . අපි හිතමුකෝ ගාමන්ට් එකක රස්සාවකට . එහෙමත් නැත්නම් වෙන මොකක් හරි ෆැක්ටරියක රස්සාවකට කියලා . එහෙම යනකොට මේ ළමයට නුහුරු පරිසරයට යන්න මැලිකමක් ඇතිවෙනවා . ඒ මැලිකම නිසාම හිතේ ප්‍රශ්න ගොඩකුත් ඇතිවෙනවා . මේ ප්‍රශ්න ටික තමයි මේ ගීතයෙන් කියවෙන්නේ . ඒවගේම තමයි කොළඹ දුවන්නිය කියන්නේ මේ ළමයාව කොළඹ රැකියාවට එක්කගෙන යන කාන්තාව කියලා මට හිතෙනවා . කොළඹ දුවන්නියේ කියල කියන්නේ මේ කාන්තාව තමයි

කොළඹ දුවන්නියේ
හෙට පාන්දර ඇවිත්
මං එනතුරු ඉෂ්ටේෂමේම නැවතී ඉඳපං
කීවාම මොකද බං
මටනම් බයත් හිතේ දැන්
උඹ වගේ ගමන් ගිහින් නෑනෙ මං

ඉතින් මේ ගෑණු ළමයා කියනවා කොළඹ දුවන්නියට හෙට උදේම මමත් කොළඹ යන්න ලැස්ති වෙලා එනකල් ඉස්ටේෂමේම නැවතිලා ඉන්න කියලා . පස්සේ කියනවා මට කොළඹ යන්න බයත් හිතෙනවා , මොකද ඔයා වගේ මම ගමන් ගිහිල්ලා නැති නිසා කියලා . කීවාම මොකද බං කියන පදය එක්ක බැලුවම මේ ගීතයේ කතා නායිකාව ගමේ හැදුනු වැඩුණු කෙනෙක් කියලා පෙන්නන්න ඒ යෙදුම යොදලා තියෙනවා වෙන්න පුළුවන් .


හෙට යාළු රැළක් නුඹ එක්කල නඩේ ගැහෙන්නේ
ඔය කොළඹ රටේ ගස්ගල් හිටන් නුඹ අඳුනන්නේ
එහෙ අළුත් යාළුවොත් මට මුණගැහෙයිද මන්දා
ගං ගොඩේ ඉතින් මේ ගැන කුචු කුචු ගාන්නෙපා

හෙට යාළු රැළක් නුඹ එක්කල නඩේ ගැහෙන්නේ , ඒ කියන්නේ මේ කොළඹ දුවන්නිය එක්ක තවත් කීප දෙනෙක්ම කොළඹ යනවා කියන එක . ඔය කොළඹ රටේ ගස් ගල් හිටන් නුඹ අඳුරන්නේ කිව්වම අපිට කොළඹ දුවන්නියට කොච්චර පළපුරුද්දක් තියෙනවද කියලා හිතා ගන්න පුළුවන් . කොළඹ ඉන්නවා මේ කොළඹ දුවන්නිය එක්ක ගියපු තවත් යාළුවො . ඒ යාලුවොත් මේ ගෑණු ළමයට අඳුරගන්න පුළුවන් වෙයි . එයාලා වගේ හැඩගැහෙන්න පුළුවන් වෙයි . හැබැයි ඒවා ගැන ආයෙත් ගමට ආවම ගමේ අය එක්ක කුචු කුචු ගාලා ඕප දූප වගේ කියන්නෙපා කියලා මේ ළමයා කොළඹ දුවන්නියට කියනවා .


දිග පීළි උඩින් කොහොමද උඹ නොවැටී යන්නේ
බිං ගෙවල් මැදින් කළුවරේම පාර දකින්නේ
මග නොදැන ගිහින් මමත් පීළි පනීද මන්ද
අනෙ එහෙම වුණොත් මේ මෝඩිට හූ කියන්නෙපා

දිග පීලි උඩින් කොහොමද උඹ නොවැටී යන්නේ . රේල් පාරේ පීලි දෙකක් තියෙනවා . මේ පීලි දෙක උඩ වැටෙන්නේ නැතුව යනවා . මට හිතෙනවා මේ පීලි දෙක තමයි හොඳ සහ නරක කියලා . හොඳ සහ නරක කියන දෙක අතරේ සමබරව මේ කොළඹ දුවන්නිය තමන්ගේ ගෞරවය නැතිකරගන්නේ නැතුව ගමන් කරන්නේ කොහොමද කියලා මේ ගැහැණු ළමයා ප්‍රශ්න කරනවා . බිං ගෙවල් මැදින් කලුවරේම පාර දකින්නේ . ඒ කියන්නේ තමන්ට කරදර කොච්චර ආවත් ඒවා විඳ දරාගෙන යන්නේ කොහොමද කියලා .




මග නොදැන ගිහින් මමත් පීලි පනියිද මන්දා . අනේ එහෙම උනොත් මේ මෝඩිට හූ කියන්නෙපා . ඒ කියන්නේ තවමත් මේ ළමයා කොළඹ ගැන දන්නේ නෑ . ඒ නිසා දන්නේ නැතුව කොළඹ ගිහින් අන්තිමට අනතුරක් වෙයිද දන්නේ නෑ , එහෙම උනොත් තමන්ට හූ කියන්න එපා කියලා මේ ළමයා කොළඹ දුවන්නියගෙන් ඉල්ලා හිටිනවා . මේ තේරුමත් ඉතින් ගීතයට එහෙන් මෙහෙන් සම්බන්ධ කරන්න පුළුවන් .

ගීතයේ සංගීතය නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ කෝච්චියක ඇහෙන හඬවල් උපයෝගී කරගෙන . මම හිතනවා මේ ගීතය සාර්ථක ගීතයක් වෙන්න සංගීතයත් බලපාන්න ඇති කියලා . එහෙනම් තවත් ලිපියකින් ආයෙත් හමුවෙමු .

ඔබ සැමට සමන් දෙවිඳුගේ පිහිට ලැබේවා ! 

Monday, November 16, 2015

උරුම කරුම






ඉන්නේ බෝඩිමෙයි හෙන පටු ඇඳක් උඩ 
කන්නේ ලුණු හොදියි සුදු හාලේ බතට 
බොන්නේ ටැප් දියයි පූරුවෙ කල පවට 
යන්නේ කවදාද මවු පියො දකින්නට